Traceability การสอบกลับได้ของการวัด

KNOWLEDGE - Traceability : ความหมาย

การสอบกลับได้ของการวัด

 การสอบกลับได้ของการวัด (Traceability of measurement) ในความหมายที่พอจะเข้าใจได้ง่ายคือ การสอบเทียบเครื่องมือสืบทอดต่อกันมา จากเครื่องมือวัดของเราย้อนกลับไปยังมาตรฐานสูงสุด แต่ในทางเทคนิคแล้วการสอบเทียบสืบทอดต่อกันมานั้นเป็นเพียงองค์ประกอบหนึ่งในหกองค์ประกอบของความสามารถในการสอบกลับได้ของการวัดเท่านั้น องค์ประกอบทางเทคนิคของความสามารถในการสอบกลับได้ทั้ง 6 ข้อประกอบด้วย

 1.มีการวัดเทียบผลสืบทอดต่อกันมาจากมาตรฐานการวัดแห่งชาติ หรือนานาชาติ

2.มีเอกสารแสดงถึงผลการวัด

3.มีการรายงานความไม่แน่นอนของการวัด

4.มีการอ้างอิงหน่วยวัดสากล (SI Units)

5.มีการปฏิบัติโดยเจ้าหน้าที่สอบเทียบที่มีความชำนาญ

6.มีการสอบเทียบซ้ำตามคาบเวลาที่เหมาะสม

 (เอกสารอ้างอิง ILAC-P10:2002, ILAC Policy on Traceability of Measurement Results)

 ผลการวัดจะไม่มีความหมายถ้าไม่สามารถโยงหรืออ้างอิงสู่มาตรฐานแห่งชาติ

ดังนั้นความสามารถสอบกลับได้จึงเป็นการส่ง่ต่อหน่วยวัดตามนิยาม SI จากจุดเริ่มต้นจนถึงผู้ใช้งานความสามารถสอบกลับได้ของผลการวัดจึงต้องได้รับการถ่ายทอดผ่านห้องปฏิบัติการสอบเทียบหลายระดับจนกว่าจะถึงผู้ใช้งาน ซึ่งถ้าพิจารณาจากความหมายของความสามารถสอบกลับได้ จะเห็นว่ามีปัจจัยหลายอย่างด้วยกันที่จะทำให้เกิดห่วงโซ่ของการเปรียบเทียบโดยไม่ขาดขั้นตอนได้

แหล่งที่มาข้อมูล  https://sites.google.com/site/scicalservice/articles/karsxbklabdikhxngkarwad

KNOWLEDGE - Traceability : One Kilogram Prototype

One Kilogram Prototype

องค์การ International Bureau of Weughts and Measures (BIPM) ได้กำหนดมวลมาตรฐานขึ้น ในปี 1889 ว่าให้ทำด้วยโลหะผสมระหว่าง platinum กับ iridium ในอัตราส่วน platinum 90% และ iridium 10% โดยน้ำหนัก โดยทำเป็นรูปทรงกระบอกตันที่มีความสูงเท่ากับเส้นผ่านศูนย์กลางคือเท่ากับ 39.17 มิลลิเมตร ทั้งนี้ก็เพื่อให้ทรงกระบอกมีพื้นที่ผิวน้อยที่สุด สำหรับเหตุผลที่ใช้ platinum นั้นก็เพราะโลหะไม่เป็นสนิมง่าย มีความหนาแน่นมาก สามารถนำไฟฟ้าและความร้อนได้ดี ไม่เป็นสารแม่เหล็ก ส่วน iridium ที่ใช้เจือนั้นก็เพื่อช่วยเพิ่มความแข็งแกร่งของ platinum

      หลังจากที่ได้มวลมาตรฐานแล้ว องค์การ BIPM ก็ได้นำมวลไปเก็บที่ Pavillon de Breteuil ในเมือง Sèvres นอกกรุงปารีสโดยมีครอบแก้วกันฝุ่นละออง ความชื้นและสิ่งแปลกปลอมที่จะเข้าไปรบกวน เพื่อให้เป็นมวลมาตรฐานให้คนทั้งโลกใช้อ้างอิง จากนั้นได้จัดทำสำเนาของมวลนี้ขึ้นมาอีกหลายมวลเพื่อให้ห้องปฏิบัติการทั่วโลกนำไปใช้ในการเปรียบเทียบมวลต่างๆ ในประเทศของตน (ประเทศไทยเราก็มี “มวลมาตรฐาน” ใช้เช่นกัน) สำหรับในประเทศไทยมวลมาตรฐานที่ได้รับถ่ายทอดมานี้คือ national prototype no.80 ซึ่งถูกเก็บรักษาไว้ที่สถาบันมาตรฐานแห่งชาติ

แหล่งที่มาข้อมูล http://www.manager.co.th/Science/ViewNews.aspx?NewsID=9580000005973